Nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, która przyznaje inspektorom uprawnienie do ustalania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej, weszła w życie równolegle ze skierowaniem jej do Trybunału Konstytucyjnego. Taka sytuacja rodzi istotne ryzyka dla pracodawców i pracowników, związane z niepewnością co do trwałości skutków wydawanych decyzji.
W artykule opublikowanym w Dzienniku Gazecie Prawnej dr Katarzyna Kalata wskazuje, że problem nie ma charakteru teoretycznego, lecz bardzo praktyczny i systemowy.
Jak podkreśla, przedsiębiorcy muszą podejmować realne decyzje kadrowe i finansowe – zmieniać modele zatrudnienia, korygować dokumentację oraz ponosić koszty składek i świadczeń pracowniczych – mimo że podstawa prawna tych działań może zostać w przyszłości zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny.
Ekspertka zwraca uwagę na szczególnie istotne ryzyko związane z trwałością decyzji administracyjnych. Na przykładzie pracodawcy zatrudniającego 100 osób w modelu B2B pokazuje, że wydanie decyzji przez PIP i jej niewzruszenie może prowadzić do nieodwracalnych skutków finansowych i organizacyjnych.
W sytuacji, gdy po kilku latach Trybunał Konstytucyjny uzna przepisy za niezgodne z Konstytucją, możliwość wznowienia postępowania – choć formalnie przewidziana – może być istotnie ograniczona. W szczególności znaczenie ma upływ czasu, który w praktyce może uniemożliwić skuteczne wzruszenie decyzji i odwrócenie jej skutków.
W konsekwencji pracodawca ponosi pełne koszty wykonania decyzji, mimo że jej podstawa prawna została zakwestionowana.
Zdaniem dr Katarzyny Kalaty to właśnie przeniesienie ciężaru ryzyka legislacyjnego na uczestników rynku stanowi największe zagrożenie związane z nowelizacją.
Komentarz wpisuje się w szerszą debatę dotyczącą granic ingerencji państwa w stosunki zatrudnienia oraz stabilności systemu prawa w obszarze rynku pracy.
