ZUS przeprowadza mniej kontroli, ale coraz częściej stwierdza nieprawidłowości. Jak wygląda w tej sytuacji ochrona przedsiębiorcy? Czy firma może dowiedzieć się, dlaczego została wytypowana do kontroli? I co może zrobić, gdy Zakład przyjmuje dłuższy czas kontroli, niż wynikałoby to z jej statusu?
W artykule „Zakład Ubezpieczeń Społecznych kontroluje rzadziej, ale trafniej”, opublikowanym w Dzienniku Gazecie Prawne dr Katarzyna Kalata komentuje zasady typowania przedsiębiorców do kontroli ZUS oraz problemy związane z ustalaniem jej dopuszczalnego czasu. Zwraca uwagę, że skuteczność organu powinna iść w parze z przestrzeganiem praw kontrolowanych firm.
6 czy 24 dni — spór o czas trwania kontroli ZUS
Jednym z problemów opisanych jest przypisywanie przedsiębiorcy dłuższego limitu kontroli przez niewłaściwe ustalenie wielkości firmy. W publikacji przywołano przykład przedsiębiorstwa, które wykazuje, że spełnia warunki uznania za mikroprzedsiębiorcę, a mimo to otrzymuje upoważnienie przewidujące 24 dni robocze kontroli.
Jak wyjaśnia dr Katarzyna Kalata, podstawowy roczny limit kontroli jednego organu wynosi dla mikroprzedsiębiorcy 6 dni roboczych, natomiast limit 24 dni dotyczy przedsiębiorcy średniego. Czterokrotna różnica oznacza konkretne obciążenia: czas poświęcony na przygotowanie dokumentów, zaangażowanie księgowości oraz odrywanie osób prowadzących firmę od bieżącej działalności.
Pracownik a zleceniobiorca — dlaczego ta różnica ma znaczenie?
Źródłem sporu może być utożsamianie liczby pracowników z liczbą wszystkich osób zgłoszonych do ubezpieczeń, tymczasem przy ustalaniu statusu mikroprzedsiębiorcy znaczenie mają średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty oraz kryterium finansowe.
Dr Katarzyna Kalata podkreśla, że samo zgłoszenie zleceniobiorcy do ZUS nie czyni go pracownikiem na potrzeby tej klasyfikacji. Przyjęcie innego sposobu liczenia może prowadzić do nieuzasadnionego zwiększenia limitu czasu kontroli. Spór o definicję pracownika ma więc bezpośrednie konsekwencje dla organizacji pracy i kosztów ponoszonych przez przedsiębiorcę.
W publikacji dr Katarzyna Kalata zwraca również uwagę na konieczność rozróżnienia dwóch kwestii: kwestionowania sposobu prowadzenia kontroli ZUS oraz podważania jej ustaleń. Spór dotyczący dopuszczalnego czasu kontroli wymaga innej argumentacji niż zakwestionowanie ustaleń odnoszących się do obowiązku ubezpieczenia czy wysokości składek.
Kontrola ZUS służy sprawdzaniu prawidłowości rozliczeń, ale sam organ również jest związany przepisami. Ustawowe gwarancje dla przedsiębiorców powinny przekładać się na rzeczywistą ochronę firmy podczas kontroli.


