Od 1 lipca 2025 r. wdowy i wdowcy mogą łączyć własną emeryturę z rentą rodzinną po zmarłym małżonku, ale choć świadczenie cieszy się ogromnym zainteresowaniem, aż 9 proc. z nich ZUS odrzucił z powodu niespełnienia warunków. Świadczenie umożliwia pobieranie jednego świadczenia w całości, a drugiego częściowo – obecnie w wysokości 15%, a od 1 stycznia 2027 r. w wysokości 25%.
Jak wynika z informacji przekazanych „Dziennikowi Gazecie Prawnej” przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, do tej pory złożono już milion wniosków, z czego 86,6 tys. spotkało się z decyzją odmowną, której najczęstszą przyczyną było przekroczenie limitu dochodowego – suma obu świadczeń nie może przekroczyć bowiem trzykrotności najniższej emerytury (obecnie 5636,73 zł). Drugim najczęstszym powodem była niespełniona przesłanka wieku. Prawo do renty wdowiej przysługuje osobom dopiero od pięciu lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego, tj. 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn.
Na ograniczenia wieku jako kryterium nabycia prawa do nowego świadczenia zwrócił uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich, który uznał, że może ono naruszać konstytucyjną zasadę równości. Z podobnym stanowiskiem występuje dr Katarzyna Kalata, radca prawny z Kancelarii Kalata, wskazując, że: Zgłaszane przez obywateli zastrzeżenia do kryterium wieku, w którym nabyto prawo do renty rodzinnej, są w mojej ocenie w pełni uzasadnione. Renta wdowia w obecnym kształcie uzależnia możliwość skorzystania z nowych, korzystniejszych zasad zbiegu świadczeń nie od faktycznego uprawnienia do renty rodzinnej, lecz od momentu, w którym to prawo zostało nabyte – i to w powiązaniu z wiekiem osoby uprawnionej – podkreśla.
– Tymczasem renta rodzinna może przysługiwać nie tylko od razu po śmierci współmałżonka, ale także dopiero po osiągnięciu wieku emerytalnego – co ustawodawca przewidział w art. 70 ustawy o FUS. Nowe przepisy całkowicie pomijają tę konstrukcję – mówi.
– To różnicowanie – oparte wyłącznie na dacie nabycia prawa do renty rodzinnej – nie znajduje wystarczającego uzasadnienia w celach ustawy. Jest niesprawiedliwe i może naruszać konstytucyjną zasadę równości. A przecież uderza w osoby, które i tak już zostały dotknięte stratą – wskazuje ekspertka.
Mimo zgłaszanych uwag Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymuje, że przyjęte kryteria to kompromis, którego celem było wsparcie osób kończących aktywność zawodową lub już będących na emeryturze. Resort zapowiedział ewentualny powrót do tematu dopiero w 2028 roku, gdy przeprowadzona zostanie weryfikacja założeń ustawy.
