W komentarzu dla serwisu Prawo.pl, dr Katarzyna Kalata odniosła się do problemu o charakterze systemowym, który od lat dotyka ubezpieczonych i płatników składek. Chodzi o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które z jednej strony ograniczają prawo obywateli do korekty i odzyskania nienależnie opłaconych składek do 5 lat, z drugiej zaś, pozostawiają ZUS nieograniczone w czasie prawo do kwestionowania tytułu do ubezpieczeń.
W praktyce oznacza to, że ZUS może wydawać decyzje o niepodleganiu ubezpieczeniom społecznym nawet po kilkunastu czy kilkudziesięciu latach, podczas gdy zapłacone w tym okresie składki, mimo że były przyjmowane i księgowane przez organ, a nie podlegają zwrotowi i przepadają.
Jeżeli ZUS po latach prawomocnie stwierdzi brak tytułu do ubezpieczenia, ubezpieczony traci nie tylko prawo do świadczeń za sporny okres, ale również opłacone składki i okresy ubezpieczenia, które miały wpływ na przyszłą emeryturę lub rentę. Środki te zasilają budżet państwa, mimo że zostały pobrane nienależnie.
Jak podkreśla dr Katarzyna Kalata „Nie walczymy z ZUS. Walczymy o państwo, któremu możemy zaufać.”. W jej ocenie obecne przepisy są nie do pogodzenia z konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawnego, bezpieczeństwa prawnego, legalizmu oraz ochrony praw majątkowych.
Zdaniem dr Katarzyny Kalaty konieczne jest usunięcie systemowej niesprawiedliwości polegającej na tym, że w razie zakwestionowania po latach tytułu ubezpieczeniowego nie dochodzi do pełnego rozliczenia nienależnie opłaconych składek. Kluczowe znaczenie ma w szczególności art. 24 ust. 6g ustawy systemowej, który wprowadza pięcioletnie przedawnienie roszczeń o zwrot składek.
Projektowane zmiany zakładają m.in. zniesienie bariery czasowej dla zwrotu składek, wprowadzenie zasady pełnej restytucji wraz z odsetkami, umożliwienie korekt dokumentów rozliczeniowych po upływie 5 lat oraz obowiązek przeksięgowania składek na właściwy tytuł ubezpieczenia, jeżeli ubezpieczony faktycznie wykonywał pracę zarobkową.
Jak wskazuje w obecnym kształcie „skutek praktyczny jest taki, że gdy ZUS po latach prawomocnie stwierdzi niepodleganie ubezpieczeniom w danym tytule, zwrot składek może zostać ograniczony do krótkiego okresu, a środki za lata wcześniejsze przepadają.”
Głównym celem projektowanej zmiany jest przywrócenie elementarnej równowagi pomiędzy uprawnieniami organu a ochroną praw obywatela w systemie ubezpieczeń społecznych.
Z pełną treścią artykułu możecie się Państwo zapoznać na stronie PRAWO.PL
