Na łamach Prawo.pl ukazał się artykuł dotyczący planowanych zmian w zasadach rozpatrywania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniosków o rozłożenie zadłużenia składkowego na raty. W materiale głosu eksperckiego udzieliła dr Katarzyna Kalata, radca prawny i założycielka Kancelarii Kalata.
Problem dotyczy praktyki, z którą Kancelaria Kalata spotyka się w prowadzonych sprawach od dłuższego czasu. Jeżeli ZUS nie zgadza się na zaproponowany przez przedsiębiorcę sposób spłaty zadłużenia, o odmowie informuje obecnie zwykłym pismem. W konsekwencji płatnik nie otrzymuje decyzji, od której mógłby odwołać się do sądu.
Ma się to zmienić. Planowane przepisy mają wprost zobowiązać ZUS do wydawania decyzji w przypadku odmowy odroczenia terminu płatności składek lub rozłożenia należności na raty.
Zmiana ma istotne znaczenie praktyczne. Jak wynika z danych przekazanych przez ZUS, na 1 września 2026 r. układy ratalne realizowało 61 130 płatników składek. Tylko od początku roku do 1 września ZUS odmówił zawarcia układu w 6 tys. spraw.
Dr Katarzyna Kalata zwraca uwagę, że problem nie sprowadza się do samej formy, w jakiej ZUS odpowiada przedsiębiorcy. Chodzi o możliwość skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu.
Sąd Najwyższy już w uchwale z 10 grudnia 2024 r., sygn. III UZP 3/24, wskazał na konieczność wydania decyzji w przypadku odmowy rozłożenia należności składkowych na raty. Mimo tego ZUS nadal stoi na stanowisku, że o odmowie może informować zwykłym pismem.
– Nie można pozostawiać obywatela w sytuacji, w której ZUS może powiedzieć „nie”, ale obywatel nie może poprosić sądu o sprawdzenie, czy to „nie” było zgodne z prawem – wskazuje dr Katarzyna Kalata.
Kancelaria prowadzi sprawy, w których przedsiębiorcy wprost domagali się wydania decyzji po odmowie zaakceptowania zaproponowanych przez nich realnych harmonogramów spłaty. ZUS odmawiał jej wydania, co zmuszało płatników do wszczynania kolejnych postępowań tylko po to, aby uzyskać formalne rozstrzygnięcie otwierające drogę do kontroli sądowej.
Planowana nowelizacja może zakończyć ten spór. Jednocześnie potwierdza wagę problemu, na który Kancelaria Kalata zwraca uwagę od wielu miesięcy: przedsiębiorca ubiegający się o ulgę w spłacie zadłużenia nie może pozostawać wyłącznie w relacji negocjacyjnej z organem, który jednocześnie jest jego wierzycielem. Jeżeli ZUS odmawia – jego stanowisko powinno podlegać kontroli niezależnego sądu.
Z artykułem możecie Państwo zapoznać się na stronie prawo.pl – Układ z ZUS jak spirala zadłużenia.
