Dyskusja wokół uchwały Zgromadzenia Ogólnego Trybunału Konstytucyjnego o przeniesieniu w stan poczynku sędzi TK Krystyny Pawłowicz zwróciła uwagę na fundamentalne pytanie: jaki jest status sędziego, wobec którego lekarz orzecznik ZUS stwierdził trwałą niezdolność do pracy, jeśli wciąż uczestniczy on w orzekaniu? Sprawa budzi kontrowersje, ponieważ uchwała została podjęta z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, a sędzia uznana formalnie za niezdolną do pełnienia obowiązków do 5 grudnia 2025 r. nadal bierze udział w pracach Trybunału. Wątpliwości dotyczą zarówno aspektów prawnych, jak i społecznego zaufania do instytucji państwa.
Jak wskazuje dr Katarzyna Kalata, przepisy prawa przewidują możliwość wydania orzeczenia o niezdolności do pracy z datą przyszłą. Zarówno ustawa o emeryturach i rentach z FUS, jak i przepisy wykonawcze dopuszczają ustalenie początku niezdolności w przyszłości, jeśli wynika to z oceny stanu zdrowia i rokowań. Jednak w praktyce takie sytuacje występują niezwykle rzadko i dotyczą głównie osób pobierających już rentę, gdy konieczne jest zachowanie ciągłości uprawnień. „W mojej ponad 20-letniej praktyce zawodowej nie spotkałam się ani razu z przypadkiem, aby ZUS wydał orzeczenie o niezdolności do pracy z datą w przyszłości wobec osoby dotąd aktywnej zawodowo” – podkreśla dr Katarzyna Kalata.
Ekspertka zwraca również uwagę, że orzeczenie ZUS nie skutkuje automatycznym rozwiązaniem stosunku pracy. Pracodawca, który otrzyma od pracownika stosowne zaświadczenie, ma obowiązek skierować go na badania medycyny pracy. Jeżeli lekarz stwierdzi brak zdolności do pracy na danym stanowisku, pracodawca powinien zaproponować inne, dostosowane do stanu zdrowia. Dopiero gdy nie jest to możliwe, można rozwiązać umowę o pracę – ale po spełnieniu odpowiednich procedur. Co istotne, ZUS nie przekazuje informacji o orzeczeniu pracodawcy – obowiązek ujawnienia tej informacji spoczywa na samym pracowniku. „To pracownik decyduje, kiedy i czy w ogóle poinformuje pracodawcę o tym, że uzyskał orzeczenie o trwałej niezdolności do pracy” – dodaje dr Katarzyna Kalata.
Na tle tych regulacji sprawa sędziów TK jest szczególnie złożona. Brak jednoznacznych procedur dotyczących sytuacji, w której sędzia uznany za trwale niezdolnego do pracy nadal uczestniczy w orzekaniu, rodzi poważne pytania. Choć formalnie przepisy dopuszczają określenie daty przejścia w stan spoczynku, w praktyce takie rozwiązanie może prowadzić do niepewności co do statusu orzeczeń Trybunału i podważać zaufanie obywateli do sądu konstytucyjnego. To pokazuje, że wrażliwe kwestie związane ze statusem sędziów wymagają nie tylko interpretacji prawa, ale również przejrzystych procedur, które zapewnią pewność i stabilność w funkcjonowaniu instytucji państwowych.
Z całością artykułu możecie Państwo zapoznać klikając w link: TUTAJ
