W artykule opublikowanym 20 lutego 2026 r. w serwisie TVN24 Biznes pt. Decyzja ZUS i „niech sobie ubezpieczony radzi”. „W grę wchodzą bardzo wysokie kwoty”, autorstwa Joanna Rubin-Sobolewska, do problemu kwestionowania składek i świadczeń przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych odniosła się dr Katarzyna Kalata.
Materiał dotyczy przypadków, w których organ rentowy po wielu latach podważa tytuł do ubezpieczenia, nie uwzględnia okresów zatrudnienia lub zmienia podstawę wymiaru składek, co prowadzi do drastycznego obniżenia świadczeń albo żądania zwrotu znacznych kwot.
W wypowiedzi dla TVN24 dr Katarzyna Kalata podkreśliła, że system ubezpieczeń społecznych jako taki jest niezbędnym elementem państwa prawa i gwarantuje obywatelom ochronę w razie choroby, niezdolności do pracy czy na starość. Jednocześnie wskazała, że mechanizmy jego funkcjonowania od lat wymagają głębokiej, strukturalnej reformy.
Zwróciła uwagę, że w praktyce to ubezpieczeni – przedsiębiorcy, pracownicy, emeryci i renciści – ponoszą konsekwencje decyzji wydawanych po wielu latach od opłacenia składek. Wskazała na problem braku wyraźnego ograniczenia czasowego dla organu w zakresie kwestionowania podlegania ubezpieczeniom, przy jednoczesnym obowiązywaniu pięcioletniego terminu na dochodzenie zwrotu nienależnie opłaconych składek przez ubezpieczonego.
W materiale przywołano również sprawy prowadzone przez dr Katarzynę Kalatę, w tym postępowanie, w którym sąd zakwestionował możliwość ponownej ingerencji ZUS w podstawę wymiaru składek po upływie okresu przedawnienia. Orzeczenie to ma istotne znaczenie dla ochrony zasady stabilności sytuacji prawnej obywatela oraz zaufania do państwa.
Dr Katarzyna Kalata podkreśliła także, że każda decyzja ZUS powinna zostać poddana szczegółowej analizie, zwłaszcza w zakresie ustalonej podstawy wymiaru świadczenia i uwzględnionych okresów ubezpieczenia. Ubezpieczonym przysługuje prawo do wniesienia odwołania w terminie miesiąca od doręczenia decyzji – zaniechanie tej czynności prowadzi do jej uprawomocnienia i znacząco utrudnia dalszą ochronę praw.
