Na łamach serwisu Wyborcza.biz ukazał się kolejny artykuł dotyczący układów ratalnych zawieranych przez przedsiębiorców z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Dr Katarzyna Kalata komentuje zapowiadane zmiany i wskazuje, dlaczego samo wprowadzenie decyzji przy odmowie udzielenia ulgi nie rozwiąże problemu nierealnych harmonogramów spłaty.
Kancelaria Kalata nagłaśnia ten problem od marca 2026 r. W kolejnych publikacjach medialnych przedstawiano historie przedsiębiorców, którzy przez miesiące lub lata regulowali raty i ponosili opłaty prolongacyjne, podczas gdy podstawowa kwota ich zadłużenia praktycznie się nie zmniejszała.
Sprawa była opisywana m.in. na łamach Wyborcza.biz oraz w materiale magazynu „Forbes” pt. „Pięć pierwszych rat po 1,5 tys. zł, szósta na 142 tys. Układ ratalny bywa pułapką na przedsiębiorców”. Kancelaria od początku wskazywała, że układ ratalny powinien prowadzić do rzeczywistego oddłużenia, a nie jedynie odraczać moment egzekucji i generować kolejne koszty.
W najnowszym materiale przedstawiono przypadki płatników, którzy mimo wpłacenia znacznych kwot nadal mają do spłaty zadłużenie odpowiadające niemal jego pierwotnej wysokości. Problemem pozostają niskie raty bieżące połączone z bardzo wysoką ratą końcową oraz kolejne aneksy wiążące się z dalszymi opłatami prolongacyjnymi.
Decyzja ZUS powinna obejmować również warunki układu
Obecnie ZUS nie wydaje decyzji administracyjnej określającej warunki układu ratalnego. Przedsiębiorca otrzymuje propozycję umowy, ale nie ma możliwości poddania niezależnej kontroli wysokości rat, okresu spłaty ani konstrukcji ostatniej raty.
Założenia projektu UD462 przewidują obowiązek wydania decyzji w przypadku odmowy odroczenia terminu płatności lub rozłożenia należności na raty. Płatnik będzie mógł wystąpić do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie wnieść skargę do sądu administracyjnego.
Dr Katarzyna Kalata wskazuje jednak, że kontrola nie może ograniczać się do formalnej odpowiedzi, czy ZUS udzielił ulgi. Powinna obejmować również zaproponowaną wysokość rat, długość okresu spłaty, konstrukcję raty końcowej oraz ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych przedsiębiorcy.
Jeżeli ZUS formalnie zgadza się na układ, lecz przedstawia harmonogram niemożliwy do wykonania, przedsiębiorca nadal pozostaje bez skutecznej ochrony. Taka sytuacja również powinna zostać objęta decyzją, a powstały spór powinien podlegać ocenie niezależnego sądu.
Sąd powinien móc zbadać, czy ZUS rzeczywiście uwzględnił sytuację ekonomiczną płatnika, czy przyjęte warunki są proporcjonalne oraz czy układ prowadzi do realnego zmniejszania zadłużenia. Sama możliwość zakwestionowania jednoznacznej odmowy będzie niewystarczająca, jeżeli poza kontrolą pozostaną raty, których przedsiębiorca obiektywnie nie jest w stanie zapłacić.
Najnowsza publikacja potwierdza, że problem nagłaśniany przez Kancelarię Kalata od wielu miesięcy nadal wymaga kompleksowej interwencji ustawodawcy. Decyzja administracyjna jest potrzebna, ale dopiero objęcie kontrolą sądową również warunków układu może zapewnić przedsiębiorcom realną ochronę.
Pełny artykuł:
