W „Dzienniku Gazecie Prawnej” ukazał się artykuł poświęcony rosnącej liczbie kontroli e-ZLA kobiet w ciąży oraz zwiększającej się liczby odwołań od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku bądź zobowiązania do jego zwrotu. Komentarza eksperckiego udzieliła dr Katarzyna Kalata.
Z danych ZUS wynika, że w 2025 r. przeprowadzono ponad 5 200 kontroli zwolnień z kodem „B”. Choć stanowią one niewielki procent wszystkich kontroli, ich skutki dla rodzin bywają bardzo dotkliwe.
Jak wskazała dr Katarzyna Kalata w rozmowie z DGP: „Wniesienie odwołania nie wiąże się z obowiązkiem uiszczenia opłaty sądowej. Sądy badają sprawę merytorycznie i korygują błędne decyzje”. Jednocześnie podkreśliła, że w praktyce problemem jest natychmiastowe wstrzymanie wypłaty świadczenia po wydaniu decyzji: „w tego typu sprawach ZUS wstrzymuje wypłatę świadczeń niemal od razu. Rodzina z dnia na dzień zostaje bez środków do życia, a postępowania trwają długo – w I instancji około dwóch lat, w II nawet trzy lata”.
Szczególnie złożone są sprawy kobiet prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. W praktyce składki bywają przyjmowane przez lata bez zastrzeżeń, a dopiero przy wniosku o zasiłek rozpoczyna się weryfikacja podlegania ubezpieczeniu.
W jednej z prowadzonych przez Kancelarię Kalata spraw po kontroli PIP dokonano korekt dokumentów i dopłacono 14 500 zł składek za pracowników. Mimo to ZUS zażądał zwrotu 180 000 zł wcześniej przyznanych i wypłaconych zasiłków macierzyńskich i chorobowych, powołując się na nieaktualne przepisy. Wstecznie wyłączono z ubezpieczeń również męża przedsiębiorczyni jako osobę współpracującą i zażądano zwrotu świadczeń z tytułu urlopu ojcowskiego.
Choć zdecydowana większość kontroli kończy się potwierdzeniem prawidłowości wykorzystywania zwolnienia, rosnąca liczba odwołań pokazuje, że kobiety coraz częściej korzystają z przysługujących im środków ochrony prawnej.
System ubezpieczeń społecznych ma zapewniać bezpieczeństwo w okresach szczególnych, a ciąża niewątpliwie do takich należy.
